طهارت حواس ــ زبان

بعد از طهارت بدن از نجاسات، طهارت حواس مطرح مي شود، يعني پاك بودن چشم و گوش و بيني و زبان و لمس از هر چه كه زائد است كه اين مرحله مرحلة بسيار سنگين و دشواري است .

همان طور كه مي دانيد انسان براي دست زدن به قرآن و تلاوت كردن آن بايد وضو بگيرد. از آن جا كه زبان و دهان نيز براي تلفظ، حرف را مسّ مي كنند، لذا اين مسّ زبان و دهان نيز بايد بر اساس طهارت باشد. به عنوان مثال اگر كسي بخواهد حرفي بزند كه با دو جمله مفهوم كلامي خود را مي رساند، اگر بدون علت، آن را ادامه دهد و با ده جمله مطلبش را تمام كند، معلوم مي شود كه اين زبان در حرف زدن طهارت نداشته است، تا چه رسد به اين كه انسان حرف گزاف و بيهوده بزند.

نفسِ حرف زدن از رحمت رحمانية حق است اما خوب حرف زدن و حرف هاي خوب زدن جزء رحمت رحيميه و خاصة خداوند مي باشد. كه حضرت آقا در الهي نامة خود فرموده اند: «الهي؛ به رحمت رحمانيه ات نطقم دادي، به رحمت رحيميه ات سكوتم بده». آدمي نبايد دهان را براي هر حرفي كه مي خواهد باز كند. به خصوص كساني كه با حيوانات سر و كار دارند، همانند چوپانان و آنان كه با گاو و گوسفند در ارتباطند، ايشان بايد خيلي عفت زبان داشته باشند كه در غير اين صورت اسباب نجاست زبان را فراهم مي آورند.

خيلي ها تصور مي كنند نجاست همين بول و غائط است كه انسان بايد آن را از خودش دفع كند و حال اين كه نجاست معناي عامي دارد كه حرف بيهوده و گزاف را نيز شامل مي شود و دهان به واسطه آن نجس مي گردد و قابليت خواندن قرآن را از دست مي دهد. دهاني كه به غيبت كردن، دروغ گفتن، فحش دادن و حرف هاي گزاف و بيهوده زدن باز شود فاقد طهارت است و نشان از يك نجاست باطني دارد. زيرا نجاست درون، نجاست بيروني را نيز در پي دارد. گاهي ممكن است ظاهر بدن نجس باشد امادرون بدن نجس نباشد، اما در مورد بد دهان و آن كه حرف لغو مي گويد بايد گفت درونش نجس بوده كه به بيرون سرايت كرده است. به خاطر همين در روايات فرموده اند: با كسي كه بد دهان است رفيق نشويد زيرا دوستان بد دهان، انسان را بد دهان بار مي آورند.

زبان مبارك انسان همانند ديگر اعضايش موجودي است كه خداوند آن را پاك و طاهر خلق كرده كه اگر انسان در حفظ و پاكي آن كوشا نباشد و هر آن چه مي خواهد بگويد علاوه بر نجاست زبان و صوتي كه از دهانش خارج مي شود، گوش مخاطب را نيز آلوده و نجس مي كند. و لذا آية «لا يَمَسُّهُ الّا المطهَّرُونَ»(واقعه/80) در همه جا جاري است. به خصوص شما جوانان بايد سعي كنيد از همين حالا زبانتان را مؤدّب كنيد. وقتي همديگر را مي خوانيد به الفاظ خوش صدا بزنيد. پدر و مادر نيز بايد زحمت زيادي بكشند تا به فرزندان خود نيكو حرف زدن را بياموزند.

شرح مراتب طهارت ج 1 ص 51-53

از رسالة «وحدت از ديدگاه عارف و حكيم» حضرت علامه حسن زاده

شارح / حضرت استاد صمدي آملي